‘माओवादी’ समजत CRPF ने ८ आदिवासींचे एन्काऊंटर केले होते; ८ वर्षांनंतर ती ‘चूक’ असल्याचे झाले सिद्ध…

ही घटना १७-१८ मे २०१३ च्या मध्यरात्रीची आहे. छत्तीसगडच्या विजापूर जिल्ह्यातील एडेसमेटामध्ये आदिवासी गावकरी बीज पंडम सण साजरा करण्यात व्यस्त होते. त्यानंतर सीआरपीएफच्या कोब्रा युनिटच्या सैनिकांनी त्या गटावर हल्ला केला. सीआरपीएफने दावा केला की हे लोक माओवादी होते. या हल्ल्याला माओवादी चकमक असे म्हटले गेले, ज्यात ४ अल्पवयीन मुलांसह ८ लोक मारले गेले. पण ८ वर्षांनंतर या कथित चकमकीला आता ‘चूक’ म्हटले गेले आहे.

खरं तर बुधवार ८ सप्टेंबर रोजी या घटनेशी संबंधित न्यायालयीन चौकशी अहवाल छत्तीसगड सरकारला देण्यात आला. इंडियन एक्सप्रेसच्या बातमीनुसार तपास करणारे मध्य प्रदेश उच्च न्यायालयाचे माजी न्यायमूर्ती व्ही के अग्रवाल यांनी अहवालात म्हटले आहे की, या कथित चकमकीत मारले गेलेले माओवादी नव्हते आणि हा हल्ला “एक चूक” होती.

आता प्रश्न उद्भवतो की सीआरपीएफ जवानांनी पीडित गावकऱ्यांना मारले का? अहवालात काही वेगळेच सांगितले गेले आहे. वर्तमानपत्रानुसार, न्यायमूर्ती व्ही के अग्रवाल यांच्या अहवालानुसार, सुरक्षा कर्मचाऱ्यांनी “घाबरून गोळीबार केला असावा”. मात्र, माजी न्यायाधीशांनी सीआरपीएफच्या कामकाजावर प्रश्न उपस्थित केले आहेत.

अहवालानुसार १७ मे २०१३ च्या रात्री २५-३० लोक आदिवासी सण ‘बीज पंडम’ साजरा करण्यासाठी जमले होते. त्यानंतर सीपीआरएफचे सुरक्षा कर्मचारी मोठ्या संख्येने तेथे पोहोचले. सीआरपीएफने दावा केला होता की जवानांनी सूड म्हणून त्याच्या टीमवर हल्ला केला. यामध्ये एकूण 9 लोकांचा मृत्यू झाला. ठार झालेल्यांमध्ये आठ गावकरी आणि एका कॉन्स्टेबलचा समावेश आहे.

Cobra Commando

कथित चकमकीचे वर्णन अहवालात तीन वेळा “चूक” असे करण्यात आले आहे. न्यायमूर्ती अग्रवाल म्हणाले की, मारले गेलेले आदिवासी निशस्त्र होते आणि त्यांच्यावर ४४ राउंड फायर करण्यात आले. इंडियन एक्सप्रेसने दिलेल्या वृत्तानुसार, कोब्राच्या एका कॉन्स्टेबलने १८ गोळ्या झाडल्या. या अहवालात गोळीबाराच्या घटनेचे वर्णन ‘गैरसमज आणि पॅनीक रिअक्शन’चा परिणाम म्हणून करण्यात आले आहे. सुरक्षा दलांकडे स्वसंरक्षणासाठी पुरेशी उपकरणे नव्हती. बुद्धिमत्तेचा अभाव होता. हेच कारण आहे की गोळीबार स्वसंरक्षण आणि ‘दहशत’ मध्ये करण्यात आला.

गावकऱ्यांकडून कोणताही गोळीबार झाला नाही आणि कोब्रा कॉन्स्टेबल देव प्रकाशचा मृत्यू फ्रेंडली फायर’मुळे झाला आहे. माओवाद्यांच्या गोळ्यांमुळे नाही, असेही या अहवालात म्हटले आहे. अहवालानुसार करम मंगलू या गावकऱ्याने या घटनेबद्दल दावा केला होता की त्याने सीपीआरएफच्या लोकांना गोळीबार थांबवण्याचे सांगताना ऐकले आहे. ते म्हणाले की, गोळीबार चालू असताना, आम्ही अचानक त्यांना ओरडताना ऐकले, गोळीबार थांबवा, आपल्या एका माणसाला गोळी लागली आहे.

सीआरपीएफने घटनास्थळावरून दोन रायफली जप्त केल्याचे अहवालात म्हटले आहे. पण कॉन्स्टेबल देव प्रकाशच्या डोक्यातील गोळी त्या रायफल्समधून निघालेली नव्हती. अहवालात या रायफल्स जप्त करण्याचे वर्णन “संशयास्पद” आणि “अविश्वसनीय” असे करण्यात आले आहे. त्याच वेळी, सीआरपीएफ अधिकाऱ्यांना फटकारताना असे म्हटले आहे की, पुनर्प्राप्त केलेल्या वस्तूंपैकी कोणतीही वस्तू फॉरेन्सिक लॅबला पाठवली गेली नाही.

अहवालात पुढे लिहिले आहे की, ऑपरेशनच्या मागे कोणतीही मजबूत बुद्धिमत्ता नव्हती. जमलेल्या लोकांपैकी कोणाकडेही शस्त्रे नव्हती किंवा ते माओवादी संघटनेचे सदस्य नव्हते. बातमीनुसार, छत्तीसगड मंत्रिमंडळाने न्यायमूर्ती व्ही के अग्रवाल यांच्या अहवालाला मंजुरी दिली आहे.

तसेच २०१९ मध्ये, या प्रकरणाच्या सुनावणी दरम्यान, सर्वोच्च न्यायालयाने या घटनेची चौकशी सीबीआयद्वारे करण्याचे आदेश दिले होते. हा तपास अजूनही सुरू आहे.

आदिवासींना माओवादी असे लेबल लावून मारण्याची ही एकमेव घटना नाही. कटू सत्य हे आहे की सुरक्षा दले अशा घटनांच्या चौकशीच्या कक्षेत आहेत. २०१२ मध्ये सर्केगुडा येथील घटनेचे उदाहरण घ्या. एडेसमेट्टाप्रमाणे, जून २०१२ मध्ये बीज पंडम उत्सवासाठी सर्केगुडा जिल्ह्यातही लोक जमले. सुरक्षा दलांकडूनही हल्ला झाला. यामध्ये अल्पवयीन मुलांसह १७ जणांचा मृत्यू झाला.

सर्केगुडा प्रकरणातही न्यायमूर्ती व्ही के अग्रवाल यांनी छत्तीसगड सरकारला तपास अहवाल सादर केला आहे. यामध्ये सुरक्षा कर्मचाऱ्यांचाही दोष सांगितला गेला आहे. मात्र, राज्य सरकारने अद्याप या अहवालाला मंजुरी दिलेली नाही.

महत्वाच्या बातम्या-

‘तुझे गाणे ऐकण्यापेक्षा मी विष पिणे पसंत करेन’, असं म्हणणाऱ्या ट्रॉलर्सची टोनी कक्करने केली बोलती बंद
बाप सरपंच असला तरी पोर बोलते हवा फक्त आपलीच! अमित ठाकरेंचा हा फोटो होतोय तुफान व्हायरल..
मोठी बातमी! आता Whatasapp वरून पैसे ट्रान्सफर करता येणार, जाणून घ्या कसे…

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.