Solar Krushi Pump Scheme: वीज नाही, लोडशेडिंग आहे, डिझेल महाग झालंय. अशा परिस्थितीत शेती कसणं दिवसेंदिवस अवघड होत चाललंय. याच अडचणी लक्षात घेऊन केंद्र सरकार (Central Government of India) यांनी मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना (Solar Krushi Pump Scheme) सुरू केली असून ही योजना शेतकऱ्यांसाठी मोठा दिलासा ठरत आहे. या योजनेमुळे शेतकऱ्यांना विजेवरील अवलंबन कमी करून कायमस्वरूपी, स्वस्त आणि स्वच्छ सिंचनाची सोय उपलब्ध करून दिली जात आहे.

शेतीसाठी लागणारी वीज वेळेवर न मिळणं, वारंवार वीजखंडित होणं आणि वाढतं वीजबिल या सगळ्यामुळे अनेक शेतकरी हैराण झाले आहेत. अशा वेळी सोलर पंप हे शेतकऱ्यांसाठी खऱ्या अर्थाने वरदान ठरत आहेत. या योजनेअंतर्गत ३ एचपी, ५ एचपी आणि ७ एचपी क्षमतेचे सोलर कृषी पंप उपलब्ध करून दिले जात असून जवळपास ९० टक्के अनुदान सरकारकडून दिलं जातं. त्यामुळे शेतकऱ्यांना अत्यंत कमी खर्चात पंप मिळतो.

शेतकऱ्यांना किती पैसे भरावे लागतात?

या योजनेत सर्वसाधारण प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना सोलर पंपाच्या एकूण किमतीपैकी फक्त १० टक्के रक्कम भरावी लागते. उर्वरित खर्च केंद्र आणि राज्य सरकार अनुदानाच्या स्वरूपात उचलतात. विशेष म्हणजे अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना आणखी मोठा दिलासा देण्यात आला असून त्यांना केवळ ५ टक्के रक्कम भरावी लागते. त्यामुळे अत्यंत कमी खर्चात या घटकातील शेतकऱ्यांना सोलर पंपाचा लाभ मिळतो.

शेतकऱ्यांनी भरायची रक्कम ही पंपाच्या क्षमतेनुसार ठरते. पंप जितका जास्त एचपीचा असेल तितकी हिस्सेदारी थोडी वाढते. मात्र एकदा ही रक्कम भरल्यानंतर पंप बसवण्यापासून सोलर पॅनल, मोटार, संरचना आणि आवश्यक साहित्य बसवण्याची संपूर्ण जबाबदारी संबंधित यंत्रणेकडून घेतली जाते. त्यामुळे शेतकऱ्यांना वेगळ्या खर्चाची फारशी चिंता करावी लागत नाही.

कोणत्या एचपीच्या पंपासाठी किती रक्कम?

३ एचपी क्षमतेच्या सोलर पंपासाठी सर्वसाधारण शेतकऱ्यांना साधारण १७,५०० ते १८,००० रुपये भरावे लागतात. ५ एचपी सोलर पंपासाठी शेतकऱ्यांचा हिस्सा सुमारे २२,५०० रुपये इतका आहे. तर ७ एचपी क्षमतेच्या सोलर पंपासाठी साधारण २७,००० रुपये भरावे लागतात.

ही रक्कम पाहता थोडी जास्त वाटत असली तरी प्रत्यक्षात पंपाची एकूण किंमत पाहिली तर शेतकऱ्यांना लाखो रुपयांचं अनुदान मिळतं. अनुसूचित जाती आणि जमाती प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना याच पंपांसाठी जवळपास निम्मी रक्कम भरावी लागते. त्यामुळे त्यांना अत्यंत कमी खर्चात सोलर पंप मिळतो.

सोलर पंपाचे फायदे काय?

एकदा सोलर पंप बसला की वीजबिलाचा प्रश्न संपतो. डिझेल, पेट्रोल किंवा इंधनाचा खर्च लागत नाही. दिवसा सहज सिंचन करता येतं, पिकांना वेळेवर पाणी देता येतं आणि उत्पादनात लक्षणीय वाढ होते. वीज नसल्यामुळे होणारे नुकसान टळते आणि शेती अधिक सुरक्षित होते. दीर्घकाळात पाहिलं तर सोलर पंप हा शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत फायदेशीर आणि टिकाऊ पर्याय ठरतो.

अर्ज कसा करायचा?

या योजनेबाबत अधिक माहिती, पात्रता अटी, अर्जाची स्थिती किंवा पंप बसवण्याची प्रक्रिया जाणून घेण्यासाठी शेतकऱ्यांनी जवळच्या महावितरण कार्यालयात संपर्क साधावा किंवा अधिकृत पोर्टलवर माहिती तपासावी. योग्य वेळी अर्ज करून आणि आवश्यक कागदपत्रे पूर्ण केल्यास शेतकरी या योजनेचा लाभ घेऊन आपली शेती अधिक सक्षम आणि स्वावलंबी करू शकतात.