छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या हातांचे आणि पायांचे ठसे असलेला किल्ला; वाचा त्या किल्ल्याबद्दल..

प्राचीन काळापासून मध्ययुगीन काळापर्यंत असे काही किल्ले, राजवाडे, इमारती आणि स्मारके भारतात बांधली गेली, जी आजही भारतीय इतिहासात अतिशय खास मानली जातात. प्राचीन आणि मध्ययुगीन काळातील हजारो किल्ले आजही राजस्थान, गुजरात, मध्य प्रदेश इत्यादी राज्यांमध्ये आहेत, जिथे दर महिन्याला लाखो पर्यटक त्या किल्ल्यांना भेट देण्यासाठी आणि पाहण्यासाठी पोहोचतात.

सिंधुदुर्ग किल्ला हा त्या हजारो किल्ल्यांपैकी एक आहे. अरबी समुद्रातील एका बेटावर महाराष्ट्र राज्यातील मालवण किनाऱ्यावर वसलेला हा किल्ला प्रचंड मोठ्या भिंतींनी वेढलेला आहे. अनेक ऐतिहासिक तथ्यांसाठी प्रसिद्ध असलेल्या या किल्ल्याला महाराष्ट्राच्या इतिहासातही विशेष महत्त्व आहे.

समुद्राच्या काठावर असल्याने सिंधुदुर्ग किल्ल्यावरून देखील चित्तथरारक दृश्य दिसतात. या लेखात, आम्ही तुम्हाला या किल्ल्याच्या इतिहासाबद्दल आणि येथे भेट देण्याच्या ठिकाणांबद्दल सांगणार आहोत. चला तर मग जाणून घेऊया.

महाराष्ट्राबरोबरच सिंधुदुर्ग किल्ला देखील मराठा सत्तेसाठी खूप खास राहिला आहे. जेव्हा आपण या किल्ल्याच्या इतिहासाच्या पानावर मागे वळून पाहतो, तेव्हा हे समजते की हा 1664 च्या आसपास छत्रपती शिवाजी महाराजांनी बांधला होता.

इतिहासाच्या पानांमध्ये अनेक ठिकाणी असे नमूद केले आहे की हा किल्ला त्यावेळी इंग्रजी, डच, फ्रेंच आणि पोर्तुगीज व्यापाऱ्यांच्या वाढत्या प्रभावापासून बचाव करण्यासाठी समुद्राच्या किनाऱ्यावर बांधला गेला होता कारण त्या काळी बहुतेक व्यापार समुद्राने होत असे.

किल्ल्याच्या बांधणीनंतर मराठा सत्तेने काही वर्षे त्यावर राज्य केले. हा किल्ला सुमारे 1765 पर्यंत मराठा सत्तेखाली होता परंतु, 1792 च्या सुमारास ब्रिटिशांच्या करारानुसार हा किल्ला ब्रिटिशांच्या अधिपत्याखाली गेला.

समुद्र किनाऱ्यावर असल्याने या किल्ल्याची वास्तुकला देखील खूप महत्वाची होती. असे म्हटले जाते की त्या वेळी हा किल्ला बांधण्यासाठी मुख्य सामग्री गुजरातमधून आणलेली वाळू होती. सुमारे 48 एकर क्षेत्रावर पसरलेला हा किल्ला सुमारे 3 किलोमीटर लांब आहे.

आज जरी अनेक भिंती आणि इमारती भग्नावस्थेत बदलल्या असल्या तरी भिंतीची रचना इतकी प्रचंड मानली जात होती की ती कोणीही सहज तोडू शकत नव्हते. सिंधुदुर्ग किल्ल्याच्या भिंती सुमारे 30 फूट उंच आणि 12 फूट जाड असल्याचे मानले जाते.

या किल्ल्यावर छत्रपती राजाराम महाराजांनी १६८९ ते १७०० दरम्यान बांधलेले देशातील एकमेव असे शिवाजी महाराजांचे मंदिर आहे. या मंदिरात शिवाजी महाराजांची खुप सुंदर मुर्ती आहे. हा किल्ला बांधण्यासाठी ५०० पाथरवट, २०० लोहार, तीन हजार मजूर आणि अनेक कुशल कारागीर लागले होते.

या गडावरील शिलालेखावरील या सर्व गोष्टींचा उल्लेख तुम्हाला आढळेल. या किल्ल्याच्या बळकटीसाठी ५२ भक्कम बुरूज बांधण्यात आले आहेत. महादरवाज्याच्या आत आल्यानंतर तुम्हाला उजव्या बाजूला तटामध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांचे हाताचे आणि पायांचे ठसे तुम्हाला आढळतील.

छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या कारकिर्दित या गडावर एकही हल्ला झाला नाही अशी माहिती इतिहासामध्ये सांगण्यात आली आहे. नंतर छत्रपती संभाजी महाराजांच्या कारकिर्दीत विजापूरकरांनी या गडावर हल्ला केला होता. त्यानंतर १७६५ मध्ये मेजर गार्डन व कॅप्टन कॉटसन यांनी हा किल्ला काबीज केला होता.

जरी पर्यटक येथे नेहमीच भेट देत असतात, परंतु ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी हा सर्वोत्तम काळ मानला जातो. कारण, यावेळी हवामान आल्हाददायक असते. विशेषतः हिवाळा हा सर्वोत्तम काळ मानला जातो. जुलै ते सप्टेंबर महिन्यात अतिवृष्टीमुळे हे ठिकाण भेट देण्यास अनुकूल मानले जात नाही.

तुम्ही सकाळी 8 ते संध्याकाळी 6 दरम्यान सिंधुदुर्ग किल्ल्याला कधीही भेट देऊ शकता. या किल्ल्याला भेट देण्यासाठी कोणतेही प्रवेश शुल्क नाही. तुम्हाला ही माहिती कशी वाटली आम्हाला कळवा. जर ही माहिती आवडली असेल तर पुढे पाठवायला विसरू नका.

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.