शेख अब्दुल्ला: असा मुस्लीम नेता ज्याच्या कार्यामुळे आज जम्मू-काश्मिर भारताचा भाग आहे

काश्मीरचे सर्वात लोकप्रिय नेते शेख अब्दुल्ला यांची आज पुण्यतिथी आहे. त्यांच्या मेहनतीच्या बळावर ते कुटुंबातील संघर्षाच्या परिस्थितीतून बाहेर आले आणि त्यांनी राजकारणात आपले पाय रोवले. काश्मीरचे भारतात विलीनीकरण करण्यात त्यांनी विशेष भूमिका बजावली.

काश्मीरचे देशामध्ये विलीनीकरण करण्यात शेख अब्दुल्ला यांचा मोठा हात होता. शेरे-काश्मीर म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या नेत्याची आज पुण्यतिथी आहे. जेव्हा देशाची फाळणी होत होती, तेव्हा शेख अब्दुल्ला हे काश्मीरचे सर्वात मोठे नेते होते.

जिनांच्या इच्छेनंतरही ते त्यांच्यासोबत गेले नाहीत किंवा काश्मीर पाकिस्तानमध्ये विलीन होण्याच्या बाजूने ते कधीही नव्हते. काश्मीरच्या भारताशी एकत्रीकरणावर विश्वास ठेवणाऱ्या काही नेत्यांपैकी ते एक होते. तथापि, नंतर त्यांना काश्मीर षडयंत्रासाठी 11 वर्षे तुरुंगात घालवावे लागले.

मग त्यांना काश्मीरपासून तीन हजार किलोमीटर दूर तामिळनाडूमध्ये नजरकैदेत ठेवण्यात आले. शेख अब्दुल्ला यांचा जन्म 5 डिसेंबर 1905 रोजी श्रीनगरजवळ सौरा येथे झाला. यावेळी सामान्य काश्मिरी गरिबीशी झुंज देत होते.

त्याचवेळी शेख अब्दुल्ला यांचे कुटुंब व्यवसायाशी निगडीत होते, त्यामुळे त्यांना वाचन आणि लेखनाची संधी मिळाली. त्यांनी लाहोर आणि अलीगढ येथे शिक्षण घेतले. 1930 मध्ये अलीगढमधून विज्ञान विषयात पदव्युत्तर पदवी प्राप्त केल्यानंतर ते श्रीनगरला परतले.

शेख अब्दुल्ला सुशिक्षित लोकांना गोळा करू लागले. त्यांच्यातील राजकीय आणि सामाजिक चेतना जागृत करण्याविषयी बोलले. त्यांच्या प्रयत्नांमुळे मुस्लिम कॉन्फरन्स नावाची संस्था 1932 मध्ये स्थापन झाली. सन १९३८ मध्ये संघटनेचे नाव ‘मुस्लिम कॉन्फरन्स’ वरून ‘नॅशनल कॉन्फरन्स’ असे करण्यात आले.

काश्मीरमध्ये लोकप्रिय झाले
गैर-सांप्रदायिक आणि समस्यांशी संबंधित असल्यामुळे लोक त्यांच्याबरोबर सामील झाले. लवकरच हा भौतिकशास्त्र शिकलेला तरुण काश्मीरमध्ये लोकप्रिय झाला. नव्याने आलेला तरुण इतका लोकप्रिय होत असल्याचे पाहून, तत्कालीन राजा हरिसिंगला नक्कीच त्यात अडचणी येऊ लागल्या. १९४६ मध्ये शेख अब्दुल्ला यांनी जम्मू -काश्मीरमध्ये महाराजा हरिसिंग यांच्याविरोधात ‘काश्मीर छोडो’ चळवळ सुरू केली. मग महाराजांनी त्यांना तुरुंगात टाकले.

1948 मध्ये काश्मीरचे पंतप्रधान झाले
पुढे, जवाहरलाल नेहरूंच्या प्रयत्नांमुळे शेख अब्दुल्ला यांची तुरुंगातून सुटका झाली. 1948 मध्ये त्यांना तत्कालीन जम्मू -काश्मीरचे पंतप्रधान बनवण्यात आले. काश्मीरमध्ये मुख्यमंत्र्याऐवजी पंतप्रधान हा शब्द वापरला गेला. ते काश्मिरींचे आवडते नेते होते. पण त्यांच्यावर आणखी संकटे येणार होती.

मग त्यांना 11 वर्षे तुरुंगवासही झाला
सुमारे पाच वर्षे त्यांचे सरकार बहुमताअभावी उखडले गेले. अब्दुल्ला यांनी सभागृहात बहुमत सिद्ध करण्याची विनंती केली. त्यांना संधी मिळाली नाही. शेख अब्दुल्ला यांच्या मंत्रिमंडळाचा भाग असलेल्या बक्षी गुलाम मोहम्मद यांची काश्मीरचे पंतप्रधान म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. काही दिवसांनी, शेख अब्दुल्ला यांना काश्मीर-कट रचल्याच्या आरोपाखाली जवळपास 11 वर्षे तुरुंगवास भोगावा लागला.

ते पाक शासक अयुब खान यांच्याशी भेटत होते
या आरोपामागील एक कारण म्हणजे ते पाकिस्तानचे शासक जनरल अयुब खान यांना भेटत होते. त्यांना आझाद काश्मीर हवे होते असा आरोपही करण्यात आला. काश्मीर षडयंत्राबद्दल असेही म्हटले जाते की नेहरूंचे प्रिय मित्र असल्यामुळे अनेक नेत्यांना शेख अब्दुल्ला यांना त्यांच्या नजरेतून खाली आणायचे होते. या प्रयत्नात त्यांच्यावर आझाद काश्मीरचा आरोप झाला.

ते खरोखर काश्मीर मुक्त देश बनवणार होते का?
असे म्हटले जाते की वर्ष 1950 मध्ये, गुप्तचर यंत्रणांना अनेक माहिती मिळाली जी याकडे निर्देशित करते. IB चे तत्कालीन प्रमुख बी.एन. मलिक यांनी त्यांच्या ‘नेहरू के साथ मेरे दिन’ या पुस्तकात दावा केला होता की 1953 मध्ये शेख अब्दुल्ला यांची परदेशी गुप्तचर संस्थांच्या अधिकाऱ्यांसोबत बैठक झाली होती. यानुसार 1953 साली ते काश्मीरला स्वतंत्र देश बनवण्याविषयी बोलणार होते. यानंतरच शेख अब्दुल्ला यांना अटक करण्यात आली.

तुरुंगातून पुन्हा का सुटका झाली?
शेख अब्दुल्ला जवळपास 11 वर्षे तुरुंगात राहिल्यानंतर सरकारने त्यांच्यावरील सर्व आरोप मागे घेतले. जेव्हा शेख अब्दुल्ला तुरुंगातून परतले आणि काश्मीरला परतले, तेव्हा त्यांचे हिरोसारखे स्वागत झाले. असे म्हटले जाते की नेहरूंना तेव्हा भारत आणि पाकिस्तानमधील संबंध सुधारण्यासाठी त्यांचा पाठिंबा हवा होता, पण नेहरूंची ती शेवटची वेळ होती.

सुरुवातीचे दिवस खूप कष्टाचे होते
आपल्या चरित्रात शेख अब्दुल्ला यांनी लिहिले आहे की त्यांच्या काश्मीर पंडित पूर्वजांनी अफगाण राजवटीत इस्लाम स्वीकारला होता. त्यांच्या जन्माच्या 15 दिवस आधी त्यांच्या वडिलांचे निधन झाले होते. घरची परिस्थिती चांगली नव्हती.

शेख यांनी आपल्या चरित्रात लिहिले आहे, कुटुंबाची जीर्ण आर्थिक परिस्थितीमुळे, एक वेळ अशी आली जेव्हा त्यांना घर चालवण्यास मदत करण्यासाठी रफूगिरी शिकावी लागली. एका धान्याच्या दुकानात काम केले. शाळेत जाण्यासाठी त्यांना दररोज 20 किलोमीटर चालत जावे लागले. तुम्हाला ही माहिती कशी वाटली आम्हाला कळवा जर ही माहिती आवडली असेल तर पुढे पाठवायला विसरू नका.

महत्वाच्या बातम्या
पैसे खूप खर्च होत आहेत? जाणून घ्या, पैसे वाचवण्याचे सोपे मार्ग…
जगातील अशी ६ ठिकाणं जिथे कधीच होत नाही अंधार; रात्रीच्या १२ वाजताही चमकत असतो सुर्य
मोठी बातमी! रिलायन्सच्या शेअर्समध्ये मोठी वाढ, मुकेश अंबानी १०० अब्ज डॉलर्स क्लबच्या शर्यतीत

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.