Brinjal Crop Tips : वांगी उत्पादन करणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी सुकून देणारी बातमी आहे. ICAR-भारतीय भाजीपाला संशोधन संस्था (IIVR), वाराणसी (Varanasi) यांनी वांगीसाठी एक आधुनिक, शाश्वत आणि स्मार्ट IPDM (एकात्मिक कीटक आणि रोग व्यवस्थापन) तंत्र विकसित केले आहे. या तंत्रामुळे शेतकऱ्यांचा एकूण खर्च सुमारे ५०% पर्यंत कमी होऊ शकतो, तर उत्पन्न सुरक्षित राहील आणि वाढीस मदत होईल. वांगीवरील सर्वात मोठा धोका म्हणजे विविध कीटक आणि रोग, जसे की शेंडे, फळे पोखरणारे कीटक, तुडतुडे, पांढरी माशी, मावा आणि थ्रिप्स, जे पानं नाश करतात आणि फळं खराब करतात. पारंपरिक उपायांनी या कीटकांवर प्रभावी नियंत्रण मिळत नसल्यामुळे नवीन IPDM तंत्र महत्त्वाचं ठरलं आहे.

ICAR-IIVR च्या IPDM तंत्राची खासियत

या तंत्रात जैविक उपाय, लागवडीपूर्वी उपाय आणि गरजेप्रमाणे रासायनिक नियंत्रण यांचा संतुलित वापर करण्यात आला आहे. यामुळे फक्त कीटकांवरच नाही तर पर्यावरणावरही परिणाम होत नाही. मुख्य उपाययोजना पुढीलप्रमाणे आहेत:

ट्रायकोडर्मा बियाणे प्रक्रिया: बियाण्यांना सुरुवातीपासून रोगांपासून सुरक्षित ठेवते.
रोपे बुडवणे: लागवडीपूर्वी प्रारंभिक कीटक आणि रोग नियंत्रणासाठी.
संक्रमित कोंब व फळे आठवड्याला काढणे: बोअरर कीटकांचा प्रसार थांबवतो.
फेरोमोन सापळे: प्रति हेक्टर २५-३० सापळे लावल्यास कोंब व फळ बोअरर नियंत्रित होतात.
स्मार्ट स्प्रे: फक्त ५% पेक्षा जास्त कीटक असलेली झाडे फवारणीसाठी ओळखणे.
लक्षित औषध वापर: पांढरी माशी किंवा इतर विशिष्ट कीटक दिसल्यास औषध फवारणे.
संक्रमित फळे व लहान पानं काढणे: रोगाचा प्रसार रोखतो.

शेतकऱ्यांसाठी फायदे:

मुख्य कीटक आणि रोगांचे प्रभावी नियंत्रण.
रासायनिक फवारण्या १०-१२ पर्यंत कमी (पूर्वी २१-२७ होत्या).
रासायनिक खर्चात बचत, उत्पन्न सुरक्षित.
पर्यावरणपूरक उपाय, शाश्वत शेतीला चालना.
झाडे निरोगी राहतात, फळांची गुणवत्ता सुधारते.

वाराणसी (Varanasi), मिर्झापूर (Mirzapur) आणि भदोही (Bhadohi) येथे याचे यशस्वी प्रयोग झाले आहेत. या तंत्रज्ञानामुळे वांगी उत्पादक शेतकऱ्यांना हंगामात अर्ध्या खर्चात जास्त उत्पादन मिळेल, फळांची हानी कमी होईल, तसेच पर्यावरणपूरक आणि शाश्वत शेतीचा अनुभवही मिळेल.