RBI : सध्या सोशल मीडियावर 2000 रुपयांच्या नोटांनंतर आता 500 रुपयांच्या नोटाही बंद होणार असल्याच्या चर्चांनी पुन्हा जोर धरला आहे. मार्च 2026 पर्यंत या नोटा चलनातून बाद केल्या जाणार असल्याचा दावा केला जात असला, तरी हा दावा पूर्णपणे खोटा असल्याचं स्पष्ट झालं आहे. भारतीय रिझर्व्ह बँक (Reserve Bank of India central bank) यांच्याबाबत अशी कोणतीही घोषणा करण्यात आलेली नाही, असा ठाम खुलासा प्रेस इन्फॉर्मेशन ब्युरो (Press Information Bureau government fact check) यांनी केला आहे. त्यामुळे नागरिकांनी अफवांवर विश्वास ठेवू नये, असं आवाहन करण्यात आलं आहे.

सरकारी फॅक्ट-चेक यंत्रणेनं स्पष्ट केलं आहे की, 500 रुपयांच्या नोटा सध्या पूर्णपणे वैध आहेत आणि त्या कोणत्याही व्यवहारासाठी वापरता येतील. सोशल मीडियावर फिरणाऱ्या पोस्ट्स आणि व्हिडिओंमधून लोकांमध्ये भीती पसरवली जात असली, तरी वास्तवात असा कोणताही निर्णय घेण्यात आलेला नाही. त्यामुळे नोटा जमा करण्याची किंवा बदलण्याची गरज नाही, असंही सांगण्यात आलं आहे.

PIBचा थेट इशारा

PIB ने आपल्या अधिकृत सोशल मीडिया माध्यमांवरून या अफवांचं खंडन केलं आहे. “RBI मार्च 2026 पर्यंत 500 रुपयांच्या नोटा बंद करणार असल्याचा दावा करण्यात येतोय, मात्र हा दावा पूर्णपणे चुकीचा आहे,” असं PIBFactCheck मध्ये नमूद करण्यात आलं आहे. कोणतीही माहिती पुढे पाठवण्याआधी तिची सत्यता तपासण्याचं आवाहनही नागरिकांना करण्यात आलं आहे.

अर्थ राज्यमंत्र्यांचे आधीच स्पष्टीकरण

याआधी संसदेत बोलताना पंकज चौधरी (Pankaj Chaudhary Minister of State Finance) यांनी 500 रुपयांच्या नोटा चलनातून काढून घेण्याची कोणतीही योजना नसल्याचं स्पष्ट केलं होतं. एटीएममधून 100, 200 आणि 500 रुपयांच्या नोटा नियमितपणे उपलब्ध राहतील, असंही त्यांनी सांगितलं होतं. या अधिकृत वक्तव्यामुळेही अफवांना पूर्णविराम मिळाला होता.

अफवा वारंवार का पसरतात?

500 रुपयांच्या नोटांबाबत अशा अफवा पहिल्यांदाच पसरलेल्या नाहीत. याआधीही अनेक वेळा सोशल मीडियावर व्हायरल झालेल्या दाव्यांना सरकारनं खोटं ठरवलं आहे. काही महिन्यांपूर्वी युट्यूबवर व्हायरल झालेल्या एका व्हिडिओतही मार्च 2026 पासून 500 रुपयांच्या नोटा बंद होतील, असा दावा करण्यात आला होता. त्यावेळीही PIB ने तो फेटाळून लावला होता.

नागरिकांसाठी महत्त्वाचा संदेश

सोशल मीडियावर पसरवल्या जाणाऱ्या अपप्रचारामुळे सामान्य नागरिक गोंधळात पडतात. त्यामुळे RBI किंवा PIB यांसारख्या अधिकृत स्रोतांकडून आलेल्या माहितीलाच प्राधान्य द्यावं, असं तज्ज्ञ सांगतात. सध्या तरी 500 रुपयांच्या नोटा पूर्णपणे कायदेशीर आहेत आणि त्या वापरण्यावर कोणतीही बंदी नाही.